ΓΝΩΜΟΛΟΓΙΟ ΒΑΚΧΩΝ

Στὶς Βάκχες ὁ Εὐριπίδης παρουσιάζει τὸ φριχτὸ τέλος τοῦ Πενθέα ποὺ ἀντιστάθηκε στὴ λατρεία τοῦ Διονύσου. Ἡ τραγωδία περιέχει παραθέματα σοφίας ποὺ ἀκούγονται ἐξαιρετικὰ σύγχρονα. Στὴν τοιχογραφία: Ὁ Πενθέας φονεύεται ἀπὸ πιστὲς ἀκόλουθες οἱ ὁποῖες κρατοῦν φονικὲς βίτσες. Πομπηΐα, Casa dei Vettii.

Στὶς Βάκχες ὁ Εὐριπίδης παρουσιάζει τὸ φριχτὸ τέλος τοῦ Πενθέα ποὺ ἀντιστάθηκε στὴ λατρεία τοῦ Διονύσου. Ἡ τραγωδία περιέχει παραθέματα σοφίας ποὺ ἀκούγονται ἐξαιρετικὰ σύγχρονα. Στὴν τοιχογραφία: Ὁ Πενθέας φονεύεται ἀπὸ πιστὲς ἀκόλουθες οἱ ὁποῖες κρατοῦν φονικὲς βίτσες. Πομπηΐα, Casa dei Vettii.

Εἶναι ὁ ἀπὸ σκηνῆς φιλόσοφος. Ἔτσι ἔχει ἀποκληθεῖ ὁ Εὐριπίδης ἀπὸ τὸν Κλήμεντα Ἀλεξανδρέα καὶ τὸν Εὐσέβιο. Καὶ ἐδῶ συγκέντρωσα αὐθαίρετα ἀπὸ τὶς Βάκχες παραθέματα σοφίας καὶ ἀπoφθέγματα ζωῆς ποὺ μὲ ἔχουν ἀγγίξει. Γιατὶ μοιάζουν σὰ νὰ γράφτηκαν σήμερα.

Ο ΘΕΟΣ
Δεν κάνει διακρίσεις ο θεός,
αν πρέπει ο νέος να χορεύει ή ο γέρος,
επιθυμεί να έχει τιμές κοινές από όλους
και δίχως εξαιρέσεις θέλει να μεγαλύνεται.

O θεός όμοια στον ζάπλουτο
και στον φτωχούλη
του κρασιού την χαρά
εκείνος χαρίζει
που πνίγει τις λύπες.

Βραδυπορεί να επέμβει η θεία δύναμις
μα πέφτει αλάθητα.
Και κανονίζει μια χαρά όσους απ’ τους ανθρώπους
δεν μεγαλύνουν τους θεούς
και την αμάθεια τιμούν με αλλοπαρμένη γνώμη.

Ας είναι μακριά
ας ζουν στον αιθέρα
τα ουράνια πλάσματα
τα βλέπουν τ’ ανθρώπινα.

Δεν λογαριάζουν οι θεοί από σοφίσματα.

Στις αντιδράσεις οι θεοί να εξομοιώνονται με τους θνητούς δεν πρέπει.

Πολλές οι μορφές της θεότητας,
πολλά ανέλπιστα ορίζουνε οι θεοί,
αυτά που περιμέναμε δεν ήρθανε
και για τ’ απρόσμενα, βρήκε δρόμο ο θεός.

Το πάθιασμα το βακχικό και η μανία
κρύβουν μεγάλη μαντική ικανότητα.

Και στης βακχείας την έξαψη ακόμα
η φρόνιμη γυναίκα δεν πρόκειται να χαλαστεί.

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ
Στα αχαλίνωτα στόματα
στην άνομη αφροσύνη
το τέλος δυστυχία.

Τώρα αρμενίζει στα ψηλά ο λογισμός σου
και δίχως σκέψεις σκέφτεσαι.

Tρέλες ο τρελαμένος λέει.

Δεν είναι σοφία το σοφό
και το να σκέφτεσαι
έξω απ’ τα όρια.

Σοφός, σοφός εσύ, μόνο σε αυτά που πρέπει δεν είσαι σοφός.

Αυτός χάνει κερδίζει δεν το κλείνει το στόμα.

Οι παραδόσεις των προγόνων,
και όσες μας δίδαξαν τα χρόνια κι η ζωή,
αυτά συλλογισμός κανείς δεν τ’ ανατρέπει,
ούτε κι άν από την εξοχότερη διάνοια
αποστάξει η σοφία.

Δεν θα αναγκάσει ο Διόνυσος τα θηλυκά
να δείξουν φρονιμάδα στα θέματα τα ερωτικά:
στο φυσικό του καθενός βρίσκεται η φρονιμάδα στα πάντα και παντού.

Μικρή η ζωή.
Κι αν κυνηγώντας
κανείς τα μεγάλα
τα παρόντα τα χάσει;
Των παλαβών
τέτοια καμώματα
και των κακόβουλων.

Ο θεός μισεί όποιον δε νοιάζεται
στο φως, στις φιλήδονες νύχτες
τη χαρά της ζωής
να απολαύσει,
και το μυαλό του μακριά να κρατά
απ’ την σοφία
απ’ τους ανθρώπους
που στοχάζονται υπέρμετρα.

Ο βίος της ησυχίας
και η φρονιμάδα
ασάλευτη μένει
και τα σπίτια στεριώνει.

Αυτό που ο κόσμος
ο κόσμος ο απλός
κρίνει και κάνει,
εκείνο δέχομαι.

Την συναντάς και μέρα την ξεδιαντροπιά.

Σκληρή η αλήθεια, τη λάθος ώρα πάντα φανερώνεται.

Ό,τι δεν είναι της μοίρας,
δεν θα το πάθω.

Ο,τι καλό πάντα αρεστό.

Κι από τους νόμους τους παλιούς
τίποτε ανώτερο ποτέ δεν πρέπει να λογιάζουμε.

Αυτά που μου αξίζουν θα πάρω.

ΜΑΚΑΡΙΣΜΟΙ
Μακάριος όποιος ξέφυγε
της θάλασσας το κύμα
και απάντησε λιμάνι·

Μακάριος κι όποιος βρέθηκε
στα βάσανα θριαμβευτής.

Σε άλλα τον άλλον άλλος ξεπερνά
σε δύναμη ή σε πλούτη
κι ακόμα, ελπίδες μύριες σε μυριάδες·

άλλες σε ευτυχισμένο τέλος
οδηγούνε τους θνητούς,
άλλες γκρεμίζονται.

Εγώ αυτόν που γεύεται
την ευτυχία της κάθε μέρας
μακαρίζω.

ΕΥΣΕΒΕΙΑ
Εγώ που γεννήθηκα θνητός δεν καταφρονώ τους θεούς.

Είσαι ασεβής και δεν τον βλέπεις καν τον θεό.

Αμελητέο κόστος
να αναγνωρίσεις του θεού,
του όποιου θεού, τη δύναμη.

Δεν φθονώ την σοφία
χαίρομαι όμως
να κυνηγάω τα άλλα
τα φανερά, εκείνα τα μεγάλα
που οδηγάνε τη ζωή μας στο καλό
και μέρα νύχτα με καλό μας πάνε στην ευσέβεια,
κι όσα είναι έξω από το δίκαιο με δίκαιη κρίση να τα αποδιώχνω
και να τιμάω τους θεούς.

Η σωφροσύνη κι ο σεβασμός προς στους θεούς
ό,τι πιο όμορφο. Κατά τη γνώμη μου
να ασκούν αυτές τις αρετές
αυτό είναι κι ο,τι πιο πιο σοφό για τους θνητούς.

Κι όποιος τα θεία περιφρονεί
ετούτο το νεκρό [τον Πενθέα] ας δει και στον θεό ας πιστέψει.

ΤΟ ΚΡΑΣΙ
Ο Διόνυσος δώρισε το υγρό ποτό του σταφυλιού,
αυτό που ελευθερώνει τους ταλαίπωρους
ανθρώπους από τη λύπη,
μόλις του αμπελιού η ροή τους πλημμυρίσει,
που ύπνο και λήθη δίνει στα δεινά της κάθε μέρας,
κι ούτε άλλο φάρμακο βρίσκεται στους καημούς.

Αν δεν υπάρχει το κρασί, ούτε αγάπη υπάρχει
ούτε χαρά άλλη καμιά για τους ανθρώπους.

Πηγή: Ἡ νέα πρωτότυπη μετάφραση τῆς Νικολέτας Φριντζήλα εἰδικὰ γιὰ τὴν παράσταση τῶν Βακχῶν ἀπὸ τὴν ὁμάδα Δρόμος μὲ δέντρα. Καλοκαίρι 2013, Κύπρος, Ἑλλάδα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s